Toepassing Grote Brandnetel voor de wering van bladluis

Gewasbeschermingsmiddelen zijn een belangrijk onderdeel voor het beschermen van de teelt. Deze middelen worden ingezet tegen insectenplagen, mijten en schimmels die veel schade aan de plant kunnen brengen. Chemische bestrijdingsmiddelen zijn de laatste jaren steeds verder aangescherpt in gebruiksmogelijkheden en/of wettelijk verboden. Plagen blijven bestaan en zijn een groot probleem. Hierdoor komt er een grotere vraag naar alternatieve producten die de wet niet overschrijden.

De voornaamste groep die wel toegestaan zullen zijn, zijn de biologische gewasbeschermingsmiddelen. Deze zijn gemaakt van natuurlijk bronmateriaal zoals planten. Deze producten zijn echter vaak niet goed doorontwikkeld zodat ze op grote schaal kunnen worden gebruikt en even effectief zijn als de chemische middelen die nu gebruikt worden. De brandnetel (Urtica dioica L./Urtica urens L.) is hier een goed voorbeeld voor. De brandnetel heeft onder andere een effect dat bladluizen lijkt af te weren in de natuur, waardoor het een potentieel effectief nieuw gewasbeschermingsmiddel zou kunnen worden. Echter zijn er nog zaken zoals de beste manieren om de brandnetel te verwerken en de beste concentraties voor het beste effect niet bekend. Er zijn namelijk een groot aantal producten te maken uit de brandnetel welke allemaal een eigen effect hebben. Tijdens dit traject wordt de focus gelegd op de producten brandnetelextract, brandnetelgier en brandnetelsap. Deze producten lijken veel potentie te hebben en worden vaak al door bijvoorbeeld hobbyisten gebruikt voor de afwering van bladluis.

Bevindingen 2017:

In een vooronderzoek uitgevoerd door Niels Gubbels in 2016, is er al gekeken naar het product brandnetelextract en de werking hiervan. Brandnetelextract (Brightlabs)wordt verkregen door het koken van de brandnetel waardoor de celwanden verbreken en de inhoudsstoffen in het water terecht komen. Het extract wordt tijdens het huidige traject nog verder onderzocht om de optimale concentratie voor het weren van de bladluizen te bepalen.

Naast het extract is er in 2017 gekeken naar brandnetelgier. Brandnetelgier is een vergisting van brandnetelbladeren en stengels in water. Er zijn hierbij 2 verschillende recepten die onderzocht zijn voor het maken van het gier, om hierbij te kijken welke voor het beste insectenwerend effect zorgt.
Verder is er gekeken naar het insectenwerend effect van het brandnetelsap. Dit sap wordt gemaakt door middel van een bio-raffinage machine van het bedrijf Grassa. Grassa is een bedrijf dat zich vooral richt op bio-raffinage van planten. In opdracht voor het Waterschap verwerken zij al brandnetels waar ze een groot aantal soorten producten uitkrijgen, met in het bijzonder het pers sap. Hiervan wordt dan gekeken of deze mogelijk ook een goed werend effect op insecten heeft om hier vervolgens een product uit te creëren. Verder kunnen de andere producten die verkregen worden uit de raffinage van de brandnetel ook gebruikt worden voor andere producten zoals kleding, pleisters en medicijnen. Dit zou voor een mooie samenwerking kunnen zorgen tussen een groot aantal partijen.

 

Aanbevelingen n.a.v. 2017:

Na aanleiding van de resultaten van 2017 is het aan te bevelen in de praktijk door de ondernemer een wat grotere proef uit te laten spuiten met de gangbare spuittechniek. Hiervoor kan bij voorkeur gebruik gemaakt worden van brandnetelgier welke geproduceerd kan worden op het bedrijf zelf. Uit de proef in 2017 kwamen als beste het brandnetelextract (Brightlabs), Brandnetelgier (Recept 1) en als derde het Brandnetelperssap (Grassa). Echter liet deze laatste behoorlijk veel residu achter op de plant waardoor deze niet geschikt wordt geacht voor toepassing in de praktijk op visueel aantrekkelijke planten. Tevens bleek van het extract een dosering van 25% het meest effectief, wat betekent dat er per bespuiting met 1000L water/ha. 250L extract nodig is. Dit is moeilijk haalbaar.

Opzet 2018:

Op basis van de resultaten van 2017 zal de opzet in 2018 zijn het uitrollen van de meest perspectiefvolle werkwijze in de praktijk. Als meest perspectiefvol komt het gebruik van Brandnetelgier recept 1 naar voren. Deze is gemakkelijk in de juiste hoeveelheid te produceren op het bedrijf zelf. Op het proefbedrijf Lakei is al een kleinschalig proefveldje aanwezig voor de productie van brandnetels waardoor er naar verwachting een behoorlijke hoeveelheid brandnetelgier geproduceerd kan worden om in de behoefte te voorzien.

De volgende acties zullen in 2018 worden opgezet binnen het project:

  • Demoveld onderhouden (Bestaande veldje)
  • Monitoring groei/productie brandnetels op demoveld
  • Opstellen tijdsplanning voor oogst brandnetels en productie gier op bedrijf
  • Opstellen spuitstrategie brandnetelgier in overleg met ondernemer

Demoveld:

Op het demoveld zijn in 2017 onderzaaisels van witte klaver en gras aangebracht ter onderdrukking van onkruiden. In het vroege voorjaar van 2018 alvorens de brandnetel begint uit te groeien dient dit veldje een keer terug gemaaid te worden (met bijv. zitmaaier/duwmaaier) om zo weer een uniforme ondergroeiing te krijgen en opstaande onkruiden terug te maaien. Hierna zal een bemesting uitgevoerd dienen te worden met bijvoorbeeld gecoatte meststoffen om in 2018 voldoende groei op de brandnetels te kunnen krijgen.

Verder dient de groei en productie gevolgd te worden, door te registreren welke hoeveelheden er van het demoveld worden geoogst. Dit geeft zicht op het benodigde oppervlakte brandnetels benodigd voor een ‘X’ oppervlakte kwekerij jaarrond te behandelen met brandnetelgier.

Oogst brandnetels en verwerking:

In 2018 zal het gebruik van brandnetelgier verder in de praktijk getest worden door een praktijkdemo gespoten door de ondernemer zelf. Hierbij zullen brandnetels geteeld op het eigen bedrijf verwerkt worden tot gier. Een aantal belangrijke aspecten hierbij zijn onderstaand weergegeven:

  • Recept: zie figuur=>
  • Spuitvolume: 1000L water / ha.
  • Voor 1 bespuiting van 1 ha. met 1000L water/ha. is 100L brandnetelgier benodigd. 
  • Voor de productie van 100L brandnetelgier zijn 10 Kg verse (grote) brandnetels benodigd + 5 kg suiker
  • Voor een grote praktijkproef (1000m2) zou met 1 productie van 100L brandnetelgier 10 keer gespoten kunnen worden.

Spuitstrategie brandnetelgier in de praktijk:

In overleg met de ondernemer en zijn teeltbegeleider (Cultus) zal een spuitstrategie worden opgesteld waarin brandnetelgier wordt meegenomen. Op deze wijze wordt een strategie ontwikkeld welke werkbaar is binnen de bedrijfsvoering. De teeltbegeleider heeft hier het beste zicht op. Enkele aandachtspunten:

  • Correctiemiddelen in geval van wel een insectenplaag
  • Combinaties met andere middelen/fungiciden
  • Interval